28 września w Pałacyku Ministerstwa Spraw Zagranicznych w Warszawie odbyła się uroczystość nagrody im. Ireny Sendlerowej „Za naprawianie świata”. Laureatką nagrody została Małgorzata Rusiłowicz – nauczycielka w Szkole Podstawowej im. Wspólnoty Polskiej w Białostoczku. Nagrodę otrzymała z rąk Krzysztofa Czyżewskiego oraz Elżbiety Ficowskiej, a list gratulacyjny w imieniu prezydenta Bronisława Komorowskiego odczytała minister Irena Wóycicka.

W laudacji dla laureatki Krzysztof Czyżewski - przewodniczący kapituły i twórca Fundacji „Pogranicze” - podkreślił, że Małgorzata Rusiłowicz podejmuje się niezwykle trudnego wyzwania, jakim jest nauczanie o Holokauście w szkole podstawowej. Problem tkwi nie tylko w braku materiałów dydaktycznych, ale przede wszystkim w konieczności znalezienia sposobu, by przekazywać dzieciom wiedzę o Zagładzie, chroniąc zarazem ich wrażliwość. Z myślą o tym nauczycielka z Białostoku szuka innowacyjnych metod pracy z najmłodszymi, prowadzi między innymi cykle zajęć na podstawie książek dla dzieci "Pamiętnik Blumki" i "Czika piesek w getcie". Bajki wykorzystuje również w edukacji międzykulturowej w ramach programu "Przygody Innego", który uwrażliwia uczniów na istniejące wśród ludzi różnice w wyglądzie, sytuacji materialnej, pochodzeniu i kulturze. "Mottem moich działań są słowa jednego z Ocalonych, który powiedział, że jego oczy widziały to, czego żadnej człowiek nie powinien być świadkiem" - mówiła o motywach swoich działań laureatka w wywiadzie udzielonym po ceremonii.

Poza nagrodą główną kapituła przyznała również siedem wyróżnień, które otrzymali:

  • Zofia Cofałka z Gimnazjum nr 2 im Jana Pawła II w Chorzowie,

  • Małgorzata Juszczyk z Gimnazjum im. Króla Władysława Jagiełły w Niepołomicach,

  • Małgorzata Matecka z XII Liceum Ogólnokształcącego im. Stanisława Wyspiańskiego w Łodzi,

  • Mariusz Sokołowski z Gimnazjum im. ks. Rabczyńskiego w Wasilkowie,

  • Małgorzata Stankowska-Staszczyk z Zespołu Szkół Społecznych Społecznego Towarzystwa Oświatowego im. Jana Nowaka-Jeziorańskiego w Człuchowie,

  • Katarzyna Strycharska z Gimnazjum nr 2 im. Łukasza  Górnickiego w Oświęcimiu,

  • Bożenna Sucharska z Zespołu Szkół Ogólnokształcących nr 6 w Gdańsku.

Wszystkim nominowanym nauczycielom gratulacje – za pośrednictwem minister Ireny Wóycickiej – przekazał prezydent Komorowski. „Laureatów i wyróżnionych w konkursie łączy przekonanie, że rolą pedagoga jest nie tylko przekazywanie wiedzy i kształcenie umiejętności praktycznych, ale też nakłanianie młodych ludzi do refleksji o wartościach, którym jako dorośli obywatele służyć będą wiedzą i zdolnościami wyniesionymi z procesu edukacji. (…) Nie waham się nazwać zgromadzonych tu dziś wychowawców uczniami Ireny Sendler, która powtarzała, że każde uratowane z jej pomocą dziecko było jedynie uzasadnieniem jej życia, a nie powodem do chwały” – napisał w liście prezydent Komorowski.

W tym roku przyznano również – po raz pierwszy w historii nagrody – nagrodę honorową „Za naprawianie świata”, którą kapituła przyznaje okolicznościowo za całokształt działalności edukacyjnej. Laureatką nagrody honorowej jest Bożena Szroeder, wybitna polska animatorka kultury, które wspólnie z dziećmi stworzyła spektakl Kroniki Sejneńskie. Przedstawienie zdobyło rozgłos międzynarodowy i wystawiane było w teatrach w Danii, Niemczech, Hiszpanii, na Litwie i w Nowym Jorku.

Elżbieta Ficowska, wręczając nagrodę honorową, wspominała wizytę, jaką jej laureatka złożyła Irenie Sendlerowej w domu O.O. Bonifratrów. Irena Sendlerowa - chora i poruszająca się już na wózku inwalidzkim - powiedziała wtedy o pracy Bożeny Szroeder, iż lżej jej będzie umierać z nadzieją, że świat będzie lepszy. "Praca na pograniczu nie jest łatwa - pamięć kulturowa tych regionów jest często źródłem napięć i konfliktów. Nagroda, którą dziś honorujemy panią Bożenę Szroeder jest wyrazem naszego uznania i podziwu dla jej pracy, oraz dla pracy całego Ośrodka Pogranicze" - zakończyła swoje wystąpienie Elżbieta Ficowska.

W uroczystości wzięli również udział m.in. Jerzy Pomianowski – Podsekretarz stanu w MSZ, Mirosław Sielatycki – Podskretarz Stanu w MEN, Mark Wenig - Attache ds. Kultury Ambasady Stanów Zjednoczonych, Mateusz Pigoń – Dyrektor  Departmentu Kultury Ambasady Izraela w Polsce. Na ceremonię przybyły również przedstawicielki Towarzystwa Sprawiedliwych Wśród Narodów Świata – Anna Stupnicka-Bando i Alicja Schnepf oraz przedstawiciele licznych organizacji pozarządowych i instytucji kultury. Obecni byli również przedstawiciele Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Warszawie, która jest jednym ze sponsorów progamu, w tym jej przewodniczący Piotr Kadlcik.

Oprawę artystyczną zapewnił duet polsko-ukraiński: Karolina Beimcik i Olena Yeremenko, które wykonały jazzowe interpretacje pieśni pogranicza polsko-ukraińskiego.

Nagroda im. Ireny Sendlerowej „Za naprawianie świata” przyznawana jest nauczycielom, którzy w pracy wychowawczej podejmują trudną tematykę Holokaustu, praw człowieka oraz tolerancji wobec innych kultur, wyznań i przekonań. Ze swoimi działaniami wykraczają poza program szkoły, ale i poza jej budynek – organizują wycieczki edukacyjne, happeningi, spotkania z udziałem społeczności lokalnej. Pierwszych laureatów nagrody wybrała osobiście Irena Sendlerowa w 2006 r. Organizatorami nagrody są Stowarzyszenie Dzieci Holocaustu w Polsce oraz Fundacja Centrum Edukacji Obywatelskiej. Laureat nagrody otrzymuje 15 tys. złotych.

Uroczystość spotkała się z zainteresowaniem mediów - o laureatkach ukazał się obszerny artkuł w podlaskim wydaniu regionalnym Gazety.pl, materiały na temat tegorocznej ceremonii zamieściły również redakcje serwisów TVP info, Polskiego Radia, Wirtualnej Polski, Gazety Wyborczej, warszawskiego Naszego Miasta i innych mediów.  

Nagroda „Za naprawianie świata” powstała z inicjatywy Stowarzyszenia „Dzieci Holocaustu” w Polsce i amerykańskiej fundacji „Life in a Jar”. O nagrodę (w wysokości 10 tys. dolarów) ubiegać się mogą nauczyciele szkół podstawowych i ponadpodstawowych w Polsce i USA, którzy aktywnie uczestniczą w życiu swojej szkoły i społeczności lokalnej oraz wychowują młodzież w duchu tolerancji i propagują te wartości i postawy, które reprezentowała Irena Sendlerowa. Co roku wyróżnieniem tym uhonorowany zostaje jeden nauczyciel w Polsce i jeden w Ameryce

Irena Sendlerowa – patronka nagrody, urodziła się 15 lutego 1910 roku w Warszawie. Podczas II wojny światowej kierowała referatem dziecięcym konspiracyjnej Rady Pomocy Żydom „Żegota” (organizacji społecznej Polskiego Państwa Podziemnego). Wraz ze współpracowniczkami uratowała blisko 2500 dzieci z warszawskiego getta, a ich prawdziwe nazwiska przechowała w zakopanych w ziemi słoikach. Po wojnie kontynuowała pracę społeczną (m.in. w Polskim Czerwonym Krzyżu, Wydziale Opieki Społecznej Urzędu Miasta Warszawy) oraz dydaktyczną (w szkole pielęgniarskiej). Irena Sendlerowa została uhonorowana min. Orderem Orła Białego, nagrodą im. Jana Karskiego, otrzymała honorowe obywatelstwo Izraela. Do ostatnich dni życia mieszkała w domu opieki przy klasztorze oo. Bonifratów na Nowym Mieście w Warszawie.

Pierwszymi laureatami byli Norman Conard z Union Town w stanie Kansas i Robert Szuchta, nauczyciel historii z LXIV Liceum Ogólnokształcącego im. Stanisława Ignacego Witkiewicza w Warszawie – wybrała ich osobiście Irena Sendlerowa.