Laureatem Nagrody im. Ireny Sendlerowej „Za naprawianie świata” został Mirosław Skrzypczyk, nauczyciel z Zespołu Szkół w Szczekocinach. Nagroda wysokości 15 tys. zł przyznawana jest przez Centrum Edukacji Obywatelskiej nauczycielom uczącym w duchu tolerancji, otwartości i równości.

Co to znaczy razem

– Można wziąć dwa kawałki drewna, ociosać je i będą do siebie dobrze pasować, ale lepiej jeszcze, gdy do wklęsłości w jednym pasuje wypukłość w drugim. I to jest prawdziwe Razem – te słowa z opowieści o cadyku Dawidzie Bidermanie z Lelowa, gdzie mieszka dziś i działa Mirosław Skrzypczyk, przywołał przewodniczący kapituły Krzysztof Czyżewski w laudacji dla laureata. – Opowieść ta stała się kamieniem węgielnym imponującej budowli dialogu kultur wznoszonej przez laureata głównej nagrody od 2003 roku na polsko-żydowskim pograniczu, w Lelowie i w Szczekocinach. >>>>>Całą laudację dla laureata przeczytasz tutaj

Mirosław Skrzypczyk jest nauczycielem języka polskiego w Zespole Szkół w Szczekocinach, edukatorem i animatorem kultury, prezesem Lelowskiego Towarzystwa Historyczno-Kulturalnego im. W. Zwierkowskiego. Od kilkunastu lat zajmuje się przywracaniem pamięci o Żydach lelowskich i szczekocińskich, organizując Szczekociński Festiwal Kultury Żydowskiej „Yahad-Razem” oraz projekty edukacyjno-artystyczne związane z tematyką wielokulturowości i tolerancji. Współorganizuje również Festiwal Kultury Polskiej i Żydowskiej Święto Ciulimu-Czulentu w Lelowie. >>>>> Esej laureata przeczytasz tutaj

„Na tym zdjęciu jest brak”

Podczas ceremonii wręczenia Nagrody, która odbyła się w Muzeum POLIN 26 października 2018 roku, laureat wspominał jeden z ważnych momentów w swojej pracy uwieczniony na fotografii. Zdjęcie zrobiono na dawnym cmentarzu żydowskim, gdzie przez lata stały publiczne szalety, a od lat 90. – prywatne budynki. W ramach efemerycznej akcji artystycznej „Powidoki” w 2011 r. Mirosław Skrzypczyk z uczniami postanowili przywrócić pamięć o żydowskiej społeczności miasta: przygotowali frotaże fragmentów odnalezionych  macew oraz powiesili je na sznurach.

– Padał wtedy deszcz i fragmenty frotaży pod wpływem wody zaczęły się odrywać i mieszać z mokrą ziemią. Zrozumiałem wtedy naprawdę, że tamtego świata nie da się przywrócić, że można go tylko przywoływać na chwilę, na moment. To staram się robić.

Szkoła jako doświadczenie formacyjne

Laureat przyznał, że do dziś wspomina nauczycielkę, Alinę Kowalczykową, która miała olbrzymi wpływ na jego życie.

– Dziś jedna z moich wychowanek sama podejmuje działania dotyczące dialogu międzykulturowego i  prowadzi warsztaty w ramach konferencji o Sprawiedliwych, na której teraz jesteśmy. Dlatego czuję się tylko małym ogniwem w pewnym łańcuchu nauczycielsko-uczniowskim.

„Drużyna Sendlerowców”

Kapituła wyróżniła ponadto 11 innych osób: Małgorzatę Andrychowicz z Grójca, Barbarę Bierówkę z Krakowa, Pawła Domzalskiego z Bolesławca, Przemysława Fabjańskiego z Chorzowa, Marzannę Gądek-Radwanowską z Kędzierzyna-Koźla, Hannę Jastrzębską-Gzellę z Łodzi, Marcina Kostyrę z Warszawy, Annę Rajewską z Warszawy, Joannę Roszak z Poznania, Małgorzatę Siewkowską z Poznania, Natalię Zarańską z Lęborka. To właśnie tacy nauczyciele i nauczycielki pokazują, czym jest współczesne dziedzictwo Sprawiedliwych – tych, którzy w czasie II wojny światowej pomagali Żydom.

Co robią nominowani nauczyciele i nauczycielki? Kilka przykładów: Joanna Roszak prowadzi autorskie działania edukacyjne na rzecz pokoju i wraz ze swoją klasą pisze listy do rodzin syryjskich w obozie dla uchodźców. Paweł Domzalski w ramach Tygodnia Książek Zakazanych prowadzi warsztaty o prawach człowieka, wolności słowa w Polsce i na świecie. Natalia Zarańska  z Lęborka zbudowała od podstaw młodzieżowy teatr i razem z uczniami i uczennicami wystawia sztuki o dyskryminacji, wykluczeniu, otwartości, współpracując ze scenami dramatycznymi na Pomorzu. Anna Rajewska z Warszawy wspiera młodzież szkolną w prowadzeniu warsztatów rówieśniczych o homofobii. Małgorzata Siewkowska pracuje w poznańskiej szkole przyszpitalnej dla dzieci chorych na raka, w której poprzez autorskie działania wspiera rodziców i uczniów w chorobie – i w odchodzeniu. Przeczytaj więcej o nominowanych w folderze informacyjnym tutaj.  

„Siejecie dobro”

Nagroda wysokości 15 tys. złotych przyznawana jest od 2006. Jej celem jest wspieranie nauczycielek i nauczycieli, którzy uczą i wychowują w duchu tolerancji, szacunku dla innych, praw człowieka, odpowiedzialności społecznej. Pierwszych laureatów wybrała osobiście Irena Sendlerowa, która zwróciła się do nich słowami: "Dobro, które siejecie, jest rzeczą bardzo istotną dla naprawy świata. Ludzie powinni zrozumieć, że świat będzie lepszy, kiedy będą w nim miłość, tolerancja i pokora”. Od 2008 roku nagrodę przyznaje Kapituła, której przewodniczącym jest Krzysztof Czyżewski, prezes Fundacji Pogranicze.

Nagroda im. Ireny Sendlerowej „Za naprawianie świata” przyznawana jest corocznie przez Centrum Edukacji Obywatelskiej w partnerstwie ze Stowarzyszeniem Dzieci Holokaustu. Fundatorami nagrody głównej są Edukacyjna Fundacja im. prof. R. Czerneckiego, Fundacja Signum. Program wspierają finansowo Gmina Wyznaniowa Żydowska w Warszawie, program Szkoła Ucząca Się i darczyńcy indywidualni. Patronat honorowy nad ceremonią objął Rzecznik Praw Obywatelskich.

Zdjęcia z ceremonii (kliknij w obrazek)

Autorka zdjęć: Alicja Szulc

 

Tekst: Małgorzata Leszko